على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2411

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

عملا ( amalan ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - از حيثيت كار و عمل و بطور حقيقت و راستى . و بطور تجربه و امتحان . و جدا و بطور جد . عملاق ( eml q ) ا . ع . كسى كه بظرافت مردم را فريبد . عملة ( amlat ) ا . ع . خيانت و دغلى و ناراستى و دزدى . عملة ( emlat ) ا . ع . هر چيز كرده شده . و هيئت كار كردن . و باطن مرد در بدى و شر . عملة ( emlat ) و ( omlat ) ا . ع . مزدكار . عملة ( amalat ) ع . ج . عامل . عملة ( amelat ) ا . ع . كار . و هر چيز كار كرده شده . عملة ( amelat ) ص . ع . ناقة عملة : ماده شتر نيك زيرك كار كن . عملج ( amlaj ) ا . پ . نوعى از خربزهء زمستانى . عملجات ( amalaj t ) ا . پ . ج . عمله . عملدار ( amal - d r ) ا . پ . به زبان مردمان هند : تحصيلدار و خراج دار و كسى كه ماليات را جمع مىكند . و مأمور ديوانى . عملس ( amallas ) ا . ع . تواناى بر سير شتاب و جلد رو . و گرگ پليد . و سگ شكارى . و نام مردى كه مادر خود را بر پشت بار كرده به حج برد و در نيكوئى به پدر و مادر مثل شده چنان كه گويند : ابر من العملس . عملسة ( amlasat ) م . ع . شتافتن و شتابى نمودن . عملط ( ommalet ) و ( amallat ) ا . ع . سخت و تواناى بر سفر . عملقة ( amlaqat ) ا . ع . كمين و سرگين . عملقة ( amlaqat ) م . ع . كميز و سرگين انداختن . و بمغ سخن رسيدن . عمل كرد ( amal - kerd ) ا . پ . مزدكار . عملگان ( amalegan ) ا . پ . ج . عمله . عملگى ( amalagi ) ا . پ . فعلگى و شغل و پيشهء عمله . و كارگرى . عمل‌نامه ( amal - n me ) ا . پ . شهادت نامه . و اجاره‌نامه . و حكم . عملوسة ( omlusat ) ا . ع . كمان سخت زود تير گذار . عمله ( amale ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كارگر و فعله و مزدور و كسى كه كار مىكند و مزد مىگيرد . عمله‌جات ( amale - j t ) ا . پ . ج . عمله . عملى ( amali ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب به عمل و مقابل نظرى و علمى . و هر چيز ساخته شده و صنعتى ضد طبيعى . و حكمت عملى : دانستن انتظام احوال معاش و معاد بوجه كامل و آن بر سه قسم است : تهذيب اخلاق و تدبير منزل و سياست مدن . عمليات ( amaliyy t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - امور متعلق به عمل . عمليه ( amaliyye ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب به عمل . عمليص ( emlis ) ص . ع . قرب عمليص : منزل سخت و مانده كن مسافر . عمليق ( emliq ) ا . ع . پدر گروه عمالقة . عملين ( emlin ) و ( omalin ) و ( emellin ) ا . ع . يق : عمل به العملين يعنى مبالغه نمود در رنج و آزار او . و كذلك عمل به العملين و به العملين . عمم ( amam ) ا . ع . كلانى جثه در مردم و جز آن . و بسيارى . و فراهم‌شدگى . و هو عمم خير يعنى راى و عطا و احسان وى عام است . عمم ( amam ) ص . ع . جسم عمم يعنى جسم تام و تمام . عمم ( omam ) ص . ع . ج . عميم . عمم ( omom ) ا . ع . استوى على عممه : برابر شد به تمام جسم و مال و شباب خود . عمن ( amn ) م . ع . عمن بالمكان عمنا و عمونا ( از باب ضرب و سمع ) : جاى گرفت در آنجاى . عمن ( omon ) ا . ع . مقيمان . عمن ( amman ) ع . مدغم عن من يعنى از كسى ؟ عمو ( amv ) ا . ع . گمراهى و ضلالت . و خوارى . و فروتنى . ج : اعماء . عمو ( amv ) م . ع . عما عموا ( از باب نصر ) : فروتنى نمود و رام شد . و ميل كرد . عمو ( amu ) و ( ammu ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - برادر پدر كه افدر و اودر و كاكا نيز گويند و پسر عمو را نارتوبا گويند . عمواس ( amv s ) ا . ع . نام شهرى در شام . عمواس ( amv s ) و ( emv s ) ا . ع . طاعون عمواس : نخستين طاعونى كه در اسلام بشام پديد آمد و آن را طاعون عمواس نيز گويند . عموج ( amuj ) ص . ع . سهم عموج : تيرى كه پيچ پيچان رود . عمود ( amud ) ا . ع . ستون خانه . ج : اعمدة و عمد و عمد . و سيد و مهتر . و خط پشت شمشير . و رئيس لشكر . و رسيل لشكر . و آنكه در جنگ موافقت وى كنند . و رگى كه ممتد مىگردد از استخوان قص تا نزديك ناف . و رگى كه بجگر آب مىرساند . و معظم گوش . و مرد سخت غمناك . و هر دو پاى شتر مرغ . و چوب ايستاده كه بر آن چرخ چاه گذارند . و عمود السنان : آنچه در ميان دو لب سنان باشد . و عمود البطن : پشت . و حمله على عمود بطنه : بار كرد آن را